Na een studie Kunstgeschiedenis en Rechten begon Rembrandt Brouwer zijn juridische loopbaan op de Zuidas bij Stibbe, waarna hij ervaring opdeed als senior bedrijfsjurist in binnen- en buitenland. In 2019 richtte hij Sprezzatura Legal Services op als externe bedrijfsjurist. Dit jaar lanceerde hij de volgende stap: My-LO (My Legal Officer), hetzelfde model, maar nu met een vast maandbedrag en versterkt met AI. In dit interview vertelt hij over zijn vernieuwende abonnementsmodel, het slim inzetten van AI in de rechtspraktijk en de transformatie van de juridische markt.
Dit jaar heb je My-LO opgericht: "jouw vaste bedrijfsjurist, altijd beschikbaar, maar niet op de loonlijst". Welk probleem zag je bij organisaties dat je met My-LO wilt oplossen, en hoe verhoudt My-LO zich tot je lopende praktijk die je voerde met Sprezzatura?
In de praktijk zag ik een terugkerend patroon bij snelgroeiende MKB-bedrijven en scale-ups. Zodra een organisatie groeit, stapelen de contracten, compliance-vraagstukken, privacykwesties en commerciële risico's zich op. Vaak proberen directeuren of DGA's dit in eerste instantie zelf op te pakken, maar op een gegeven moment werkt 'het er even bij doen' niet meer.
Er ontstaat dan een niemandsland: er is te weinig werk voor een fulltime jurist op de loonlijst, maar de traditionele alternatieven sluiten niet aan. Een advocaat werkt doorgaans reactief en kostbaar, detachering is tijdelijk, en een eigen jurist in dienst nemen is een grote en dure stap.
Met Sprezzatura werkte ik al als externe bedrijfsjurist op basis van uurtarieven en dagvergoedingen. Dat werkte deels, maar het creëerde ook een drempel: klanten gaan toch twijfelen voordat ze bellen omdat 'de meter direct gaat lopen'. Bovendien word je bij uurtje-factuurtje betaald voor input en uren in plaats van voor de geleverde output.
My-LO is de doorontwikkeling van dat model. De inhoudelijke aanpak blijft hetzelfde: structureel ingebed zijn in de organisatie, proactief meedenken op strategisch niveau en één vast aanspreekpunt bieden. Het verschil is dat My-LO werkt op basis van een vast maandbedrag volgens het fair use-principe, versterkt met AI. Hierdoor wordt de drempel om te schakelen zo laag als bij een interne collega — zonder de vaste lasten.
En dat geldt niet alleen voor individuele bedrijven. Bij investeringsmaatschappijen zie ik hetzelfde patroon op portfolioniveau: elke participatie regelt juridische zaken op eigen wijze, zonder centraal overzicht. DD-bevindingen die na closing niet worden opgepakt, contractstructuren die per participatie verschillen. My-LO kan daar fungeren als vaste Legal Officer voor individuele participaties of als centraal juridisch aanspreekpunt over het hele portfolio
Sprezzatura is een begrip uit de Renaissance: de kunst om iets moeilijks moeiteloos te laten lijken. Hoe zie je dat terug in de manier waarop je juridisch werk aanpakt?
De term sprezzatura komt uit een renaissance-handleiding voor de perfecte hoveling van Baldassare Castiglione en werd later geadopteerd in de kunstgeschiedenis. Het betekent zoveel als 'de schijn van moeiteloosheid': het vermogen om een ingewikkelde prestatie er eenvoudig en natuurlijk uit te laten zien.
Ik ben zelf eerst afgestudeerd in de kunstgeschiedenis, en pas daarna in het recht. En dan heet ik ook nog Rembrandt — van wie bij uitstek wordt gezegd dat hij schilderde met sprezzatura. Mijn naam ging mij dus voor, evenals mijn interesse in kunst.
Het recht wordt door veel ondernemers als complex en belemmerend ervaren. Mijn rol is juist om die juridische complexiteit te vertalen naar begrijpelijke, praktische oplossingen zonder juridisch jargon of eindeloze adviesmemo's.
Hoewel ik de filosofie achter Sprezzatura nog steeds koester, merkte ik dat de naam in de dagelijkse praktijk te vaak uitgelegd moest worden. Met My-LO (My Legal Officer) heb ik gekozen voor een naam die direct exact de lading dekt van wat ik een klant kan bieden.
AI speelt een centrale rol in My-LO, niet als vervanging van de jurist maar als versneller. Hoe ziet dat er in de praktijk uit, en hoe combineer je die inzet met jouw achtergrond in privacy en IT als het gaat om vertrouwelijkheid en zorgvuldigheid richting klanten?
Ik gebruik AI inmiddels dagelijks voor van alles van probleem- en documentanalyses tot het opstellen van draft contracten, brieven, e-mails en adviezen, van consistentiechecks tot het structureren van ingewikkelde vraagstukken, feitencomplexen of mark-ups. Daarnaast heb ik een eigen clausulebibliotheek en risicoflowcharts gebouwd om potentiële AI-toepassingen van klanten sneller te kunnen classificeren. Qua tooling werk ik nu voornamelijk met Claude en Legora.
Het inzetten van AI vereist uiteraard strikte waarborgen rondom privacy en vertrouwelijkheid. Ik werk uitsluitend met betaalde licenties die waarborgen bieden voor gegevensverwerking, mijn achtergrond in het IT- en privacyrecht helpt hierbij. Er wordt dus geen consumenten-AI gebruikt, klantdata wordt nooit gebruikt om modellen te trainen en gegevens worden geanonimiseerd voor verwerking.
Bovendien blijft menselijke controle essentieel: elke uitkomst van AI wordt door mij persoonlijk gelezen, gecontroleerd en gefinetuned voordat het naar de klant gaat. AI vervangt de jurist niet, maar verplaatst het zwaartepunt van juridisch werk van de productiefase naar de beoordeling en verfijning. Zonder AI zou dit model simpelweg niet betaalbaar zijn voor de doelgroep die ik bedien. AI stelt mij in staat om competitieve prijzen te bieden en tegelijkertijd kwalitatief hoogwaardig werk te leveren.
Wat zou je andere zelfstandige juristen aanraden die overwegen om AI in hun praktijk te integreren?
Mijn belangrijkste advies is: begin gewoon. Wacht niet tot alles perfect is en ga niet eerst een drie maanden durende cursus volgen over prompt engineering. Je leert het snelst door ermee te gaan spelen in de praktijk.
Maar wel met drie kanttekeningen. Ten eerste: weet wat je koopt. Niet elke AI-tool is geschikt voor juridisch werk. Kijk kritisch naar waar je data naartoe gaat en welke garanties de aanbieder geeft. Als je je klanten adviseert over privacy, moet je eigen huis op orde zijn.
Ten tweede: AI verschuift je werk van productie naar beoordeling. Je besteedt minder tijd aan het opstellen en meer aan het beoordelen en verfijnen. Dat is een andere vaardigheid — en in mijn ogen waardevoller voor de klant.
En ten derde: denk na over je bedrijfsmodel. AI maakt je sneller. Als je op uurbasis werkt, verdien je minder door sneller te zijn. Dat kan een perverse prikkel worden. Een model op basis van waarde of output past beter bij een AI-versterkte praktijk.
Voor ondernemende juristen die bereid zijn om hun werkwijze en bedrijfsmodel aan te passen, is dit een gouden tijd.

